Άλατα στο Νερό: Πότε Χρειάζεστε Αποσκληρυντή

Τα άλατα στο νερό είναι εκείνο το λευκό, σκληρό στρώμα που εμφανίζεται στις βρύσες, στο τζάμι της ντουζιέρας και στον πάτο του βραστήρα, και που κανένα απορρυπαντικό δεν φαίνεται να νικά οριστικά. Σε πολλά σπίτια της Κρήτης, όπου το νερό περνά μέσα από ασβεστολιθικά πετρώματα, το πρόβλημα είναι καθημερινό. Δεν είναι απλώς θέμα εμφάνισης. Τα άλατα κάθονται στις αντιστάσεις του θερμοσίφωνα, στις σωληνώσεις και στα πλυντήρια, και τα φθείρουν σιγά σιγά.

Πότε όμως η σκληρότητα είναι τόσο μεγάλη που χρειάζεται αποσκληρυντής; Και γιατί το φίλτρο της κουζίνας δεν λύνει το πρόβλημα; Παρακάτω θα βρείτε τι ακριβώς είναι η σκληρότητα, πώς τη μετράτε, πώς λειτουργεί ένας αποσκληρυντής και πώς διαλέγετε τύπο και μέγεθος χωρίς να πληρώσετε για κάτι που δεν χρειάζεστε.

Τι είναι η σκληρότητα του νερού

Όταν το νερό της βροχής διαπερνά το έδαφος, διαλύει ορυκτά από τα πετρώματα. Τα δύο κυριότερα είναι το ασβέστιο και το μαγνήσιο. Η συνολική τους ποσότητα στο νερό είναι αυτό που ονομάζουμε σκληρότητα. Όσο περισσότερο ασβεστόλιθο συναντά το νερό στη διαδρομή του, τόσο πιο σκληρό φτάνει στη βρύση σας.

Όσο το νερό μένει κρύο, τα άλατα παραμένουν διαλυμένα και δεν τα βλέπετε. Μόλις όμως ζεσταθεί ή εξατμιστεί, καθιζάνουν ως ανθρακικό ασβέστιο. Για αυτό η πέτρα εμφανίζεται πρώτα στον βραστήρα, στον θερμοσίφωνα και εκεί όπου στεγνώνουν σταγόνες.

Πώς εκφράζεται η σκληρότητα

Θα συναντήσετε κυρίως δύο μονάδες:

• Γερμανικοί βαθμοί (°dH): 1 °dH αντιστοιχεί περίπου σε 17,8 mg ανθρακικού ασβεστίου ανά λίτρο.
• Γαλλικοί βαθμοί (°f): 1 °f αντιστοιχεί σε 10 mg ανθρακικού ασβεστίου ανά λίτρο. Άρα 1 °dH είναι περίπου 1,78 °f.

Σε αναλύσεις μπορεί να δείτε και απευθείας mg/l CaCO3. Οι κλίμακες χαρακτηρισμού διαφέρουν λίγο από πηγή σε πηγή, αλλά μια πρακτική εικόνα είναι η εξής:

Σημάδια ότι έχετε πολλά άλατα στο σπίτι

Πριν από οποιαδήποτε μέτρηση, το σπίτι σας έχει ήδη δώσει απαντήσεις. Ψάξτε για αυτά:

• Βρύσες και περλατέρ: λευκές κρούστες στο στόμιο, νερό που πετάγεται στραβά γιατί το φίλτρο αέρα έχει μισοφράξει.
• Ντουζιέρα και πλακάκια: θαμπό τζάμι λίγες ώρες μετά το καθάρισμα, σημάδια από σταγόνες που δεν φεύγουν με νερό.
• Κεφαλή ντους: τρύπες που κλείνουν μία μία και ροή που αδυνατίζει.
• Βραστήρας και καφετιέρα: πέτρα στον πάτο μέσα σε λίγες εβδομάδες, μικρά λευκά κομμάτια που επιπλέουν στο τσάι.
• Θερμοσίφωνας: ζεσταίνει πιο αργά ή κάνει θόρυβο, γιατί η αντίσταση έχει τυλιχτεί με πέτρα. Σε ηλιακούς, μειωμένη απόδοση με τα χρόνια.
• Πλυντήριο ρούχων και πιάτων: θαμπά ποτήρια, ρούχα πιο σκληρά στην αφή, ανάγκη για περισσότερο απορρυπαντικό.
• Σαπούνι και σαμπουάν: δύσκολα κάνουν αφρό, το δέρμα και τα μαλλιά νιώθουν «τραβηγμένα».

Αν αναγνωρίσατε τρία ή περισσότερα από αυτά, το νερό σας είναι πιθανότατα σκληρό ή πολύ σκληρό.

Γιατί ένα απλό φίλτρο νερού δεν αρκεί

Εδώ γίνεται η πιο συχνή παρεξήγηση. Ένα κλασικό φίλτρο με πολυπροπυλένιο και ενεργό άνθρακα κατακρατά σωματίδια, χλώριο, οσμές και βελτιώνει τη γεύση. Το ασβέστιο και το μαγνήσιο όμως είναι διαλυμένα ιόντα. Περνούν από τον άνθρακα σχεδόν ανεπηρέαστα.

Υπάρχει και δεύτερο πρόβλημα: η κλίμακα. Ακόμα κι ένα φίλτρο νερού κάτω πάγκου που μειώνει τα άλατα, όπως η αντίστροφη ώσμωση, προστατεύει μόνο το νερό που βγαίνει από το βρυσάκι της κουζίνας. Ο θερμοσίφωνας, το ντους, το πλυντήριο και οι σωληνώσεις συνεχίζουν να παίρνουν σκληρό νερό.

Υπάρχουν λοιπόν δύο διαφορετικές ανάγκες:

• Πόσιμο νερό με λιγότερα άλατα: λύση στην κουζίνα, κυρίως αντίστροφη ώσμωση. Μπορείτε να δείτε αναλυτικά πώς λειτουργεί η αντίστροφη ώσμωση και αν σας ταιριάζει.
• Προστασία όλου του σπιτιού: λύση στην κεντρική παροχή, δηλαδή αποσκληρυντής.

Για μικρή μείωση σκληρότητας σε ένα σύστημα κουζίνας υπάρχει και το inline φίλτρο ρητίνης αποσκλήρυνσης RES10EZ. Είναι χρήσιμο για καφετιέρα ή βραστήρα, αλλά δεν αντικαθιστά αποσκληρυντή.

Πώς λειτουργεί ένας αποσκληρυντής

Ο αποσκληρυντής είναι μια δεξαμενή γεμάτη με μικρά σφαιρίδια κατιονικής ρητίνης, συνδεδεμένη στην κεντρική παροχή του σπιτιού. Η ρητίνη είναι φορτισμένη με ιόντα νατρίου. Όταν το σκληρό νερό περνά από μέσα της, η ρητίνη «αρπάζει» το ασβέστιο και το μαγνήσιο και αφήνει στη θέση τους νάτριο. Αυτό λέγεται ιοντοανταλλαγή. Το νερό που βγαίνει δεν αφήνει πλέον πέτρα.

Αναγέννηση με αλάτι

Κάποια στιγμή η ρητίνη γεμίζει με ασβέστιο και δεν μπορεί να κρατήσει άλλο. Τότε ο αποσκληρυντής κάνει αναγέννηση: ξεπλένει τη ρητίνη με πυκνή άλμη από τη δεξαμενή αλατιού. Το νάτριο διώχνει το ασβέστιο και το μαγνήσιο, που φεύγουν στην αποχέτευση, και η ρητίνη είναι ξανά έτοιμη.

Ογκομετρική λειτουργία

Οι σύγχρονοι αυτόματοι ογκομετρικοί αποσκληρυντές μετρούν πόσο νερό έχει περάσει και κάνουν αναγέννηση μόνο όταν χρειάζεται, όχι με σταθερό χρονοδιακόπτη. Έτσι καταναλώνουν λιγότερο αλάτι και λιγότερο νερό. Η κεφαλή ελέγχου, όπως οι Canature BNT-1650F ή οι Pentair, είναι ο «εγκέφαλος» που ρυθμίζει τον κύκλο.

Compact, Classic ή Twin: οι τρεις τύποι

Στην κατηγορία του αποσκληρυντή νερού κεντρικής παροχής θα βρείτε τρεις βασικές μορφές:

Compact

Η δεξαμενή ρητίνης και η δεξαμενή αλατιού βρίσκονται μέσα σε ένα ενιαίο κουτί. Πιάνει λίγο χώρο και ταιριάζει σε διαμερίσματα, όπου ο αποσκληρυντής μπαίνει σε αποθήκη, βεράντα με προστασία ή χώρο πλυντηρίου. Ένας compact αποσκληρυντής της Canature υπάρχει σε 14 και 25 λίτρα ρητίνης, με τιμή που ξεκινά από 525 €.

Classic

Ξεχωριστή φιάλη ρητίνης και ξεχωριστή δεξαμενή αλατιού. Πιάνει περισσότερο χώρο, αλλά δίνει περισσότερη ευελιξία σε μεγέθη και μεγαλύτερη αποθήκη αλατιού. Ο αποσκληρυντής classic υπάρχει σε Canature 25, 50 και 75 λίτρων και σε Pentair από 25 έως 100 λίτρα. Ενδεικτικά, η τιμή ξεκινά από 540 €.

Twin

Δύο φιάλες ρητίνης που δουλεύουν εναλλάξ. Όσο η μία αναγεννάται, η άλλη συνεχίζει να δίνει μαλακό νερό, οπότε δεν υπάρχει ποτέ διάστημα με σκληρό νερό στο δίκτυο. Ο διπλός αποσκληρυντής twin της Pentair, από 2×25 έως 2×100 λίτρα, είναι η λύση για μεγάλες κατοικίες, ξενοδοχεία, εστίαση και επιχειρήσεις με συνεχή κατανάλωση. Η τιμή ξεκινά ενδεικτικά από 1.780 €.

Πώς διαλέγετε μέγεθος

Δεν υπάρχει «σωστό» μέγεθος για όλους. Υπάρχει σωστό μέγεθος για το δικό σας νερό και τη δική σας κατανάλωση. Τρία κριτήρια καθορίζουν την επιλογή:

1. Πόσα άτομα μένουν στο σπίτι. Περισσότερα άτομα σημαίνουν περισσότερα ντους, πλύσεις και μαγείρεμα.
2. Συνολική κατανάλωση. Πισίνα, κήπος με ποτιστικό από το ίδιο δίκτυο, ενοικιαζόμενα δωμάτια ή επαγγελματική χρήση ανεβάζουν πολύ την ανάγκη.
3. Σκληρότητα του νερού. Όσο πιο σκληρό το νερό, τόσο γρηγορότερα γεμίζει η ρητίνη και τόσο συχνότερα θα χρειάζεται αναγέννηση.

Η λογική είναι απλή: ο αποσκληρυντής πρέπει να έχει αρκετή ρητίνη ώστε να μην κάνει αναγέννηση κάθε μέρα. Ένας πολύ μικρός αναγεννάται συνέχεια, καίει αλάτι και κουράζεται. Ένας υπερβολικά μεγάλος κοστίζει περισσότερο χωρίς λόγο. Γενικά, ένα μικρό διαμέρισμα με λίγα άτομα κινείται στα μικρότερα compact, μια οικογένεια σε μονοκατοικία σε classic μεσαίου μεγέθους, και οι επιχειρήσεις ή οι μεγάλες εγκαταστάσεις σε μεγάλους classic ή σε twin. Η ακριβής επιλογή γίνεται αφού μετρηθεί η σκληρότητα.

Προφίλτρο: μην το ξεχάσετε

Η ρητίνη δεν αγαπά την άμμο και τη σκουριά. Ένα φίλτρο νερού κεντρικής παροχής τύπου Big Blue πριν από τον αποσκληρυντή κρατά τα στερεά και προστατεύει τη ρητίνη και την κεφαλή ελέγχου.

Συντήρηση και ταμπλέτες αλατιού

Ένας αποσκληρυντής δεν θέλει πολλή φροντίδα, αλλά θέλει τακτική:

• Συμπληρώνετε αλάτι. Ελέγχετε τη δεξαμενή κάθε λίγες εβδομάδες. Χρησιμοποιήστε ειδικές ταμπλέτες αλατιού για αποσκληρυντές, όχι μαγειρικό αλάτι, που περιέχει πρόσθετα και μπορεί να δημιουργήσει «γέφυρα» ή λάσπη στη δεξαμενή. Ο σάκος των 25 κιλών κοστίζει ενδεικτικά από 20 €.
• Ελέγχετε για «γέφυρα» αλατιού. Σε υγρασία το αλάτι μπορεί να σχηματίσει σκληρή κρούστα πάνω από το νερό, οπότε η άλμη δεν φτιάχνεται. Σπάστε την προσεκτικά με ένα ξύλινο κοντάρι.
• Καθαρίζετε τη δεξαμενή αλατιού κάθε τόσο από ιζήματα.
• Ελέγχετε την κεφαλή μετά από διακοπή ρεύματος, για να επιβεβαιώσετε ώρα και ρυθμίσεις.
• Απολύμανση ρητίνης περιοδικά, ειδικά αν ο αποσκληρυντής έμεινε εκτός λειτουργίας για καιρό.
• Μετράτε τη σκληρότητα στην έξοδο από καιρό σε καιρό. Αν αρχίσει να ανεβαίνει, κάτι χρειάζεται ρύθμιση.

Αποσκληρυντής και πόσιμο νερό

Το νερό από αποσκληρυντή είναι εξαιρετικό για πλύσιμο, ντους και συσκευές. Για πόσιμο νερό όμως πολλοί προτιμούν άλλη λύση, γιατί κατά την ιοντοανταλλαγή το ασβέστιο και το μαγνήσιο αντικαθίστανται με νάτριο, και η ποσότητα νατρίου αυξάνεται όσο πιο σκληρό ήταν το αρχικό νερό. Επίσης, ο αποσκληρυντής δεν είναι φίλτρο: δεν βελτιώνει τη γεύση από χλώριο και δεν κατακρατά σωματίδια.

Η πιο συνηθισμένη πρακτική λύση είναι ο συνδυασμός:

• Αποσκληρυντής στην κεντρική παροχή για το σπίτι, τον θερμοσίφωνα και τις συσκευές.
• Παράκαμψη (bypass) για τη βρύση της κουζίνας ή για τον κήπο, όπου δεν χρειάζεται μαλακό νερό.
• Σύστημα φίλτρανσης στην κουζίνα για πόσιμο νερό, φίλτρο άνθρακα ή αντίστροφη ώσμωση ανάλογα με την ποιότητα που θέλετε.

Ένα επιπλέον όφελος: όταν η αντίστροφη ώσμωση τροφοδοτείται με μαλακό νερό, η μεμβράνη της επιβαρύνεται λιγότερο από άλατα.

Πώς μετράτε τη σκληρότητα

Πριν αγοράσετε οτιδήποτε, μετρήστε. Υπάρχουν τρεις τρόποι, από τον πιο απλό στον πιο ακριβή:

1. Ταινίες μέτρησης σκληρότητας. Τις βυθίζετε στο νερό και συγκρίνετε το χρώμα με τον πίνακα. Γρήγορο, φθηνό, αρκετό για πρώτη εικόνα.
2. Σταγονομετρικό τεστ (τιτλοδότηση). Προσθέτετε σταγόνες αντιδραστηρίου μέχρι να αλλάξει χρώμα το δείγμα. Κάθε σταγόνα αντιστοιχεί σε έναν βαθμό σκληρότητας. Πιο ακριβές από τις ταινίες.
3. Εργαστηριακή ανάλυση. Δίνει πλήρη εικόνα, όχι μόνο σκληρότητα. Χρήσιμη ιδίως για νερό γεώτρησης. Για νερό δικτύου, η επιχείρηση ύδρευσης της περιοχής σας συχνά δημοσιεύει αναλύσεις.

Μετρήστε σε κρύο νερό, απευθείας από την παροχή, και αν έχετε ήδη αποσκληρυντή, μετρήστε και πριν και μετά από αυτόν.

Πότε χρειάζεστε πραγματικά αποσκληρυντή

• Η μέτρηση δείχνει σκληρό ή πολύ σκληρό νερό.
• Αλλάζετε αντιστάσεις θερμοσίφωνα ή καθαρίζετε συσκευές από πέτρα συχνότερα από ό,τι θα θέλατε.
• Φτιάχνετε καινούργιο σπίτι ή ανακαινίζετε υδραυλικά, και θέλετε να προστατέψετε την επένδυση από την αρχή.
• Έχετε επιχείρηση εστίασης ή φιλοξενίας, όπου οι συσκευές δουλεύουν πολλές ώρες.

Αν το νερό σας είναι μέτριο και το πρόβλημα περιορίζεται στον βραστήρα, ίσως αρκεί μια λύση στην κουζίνα. Για μια ευρύτερη εικόνα των επιλογών στην περιοχή, δείτε τον οδηγό μας για τα φίλτρα νερού στα Χανιά.

Πώς βοηθά η AQUAMORE

Η AQUAMORE ασχολείται με την επεξεργασία νερού από το 1998 και διαθέτει αποσκληρυντές Canature και Pentair, προφίλτρα κεντρικής παροχής και ταμπλέτες αλατιού, με αποστολή σε όλη την Ελλάδα. Στον νομό Χανίων οι τεχνικοί μας αναλαμβάνουν την εγκατάσταση φίλτρου νερού και αποσκληρυντή στην κεντρική παροχή, τη ρύθμιση της κεφαλής ανάλογα με τη σκληρότητα του νερού σας και την περιοδική συντήρηση φίλτρου νερού. Κλείστε online ραντεβού ή καλέστε στο 28210 45175.

Συχνές Ερωτήσεις