Αντίστροφη Ώσμωση: Πώς Λειτουργεί, Πλεονεκτήματα & Μειονεκτήματα

Η αντίστροφη ώσμωση είναι η πιο ολοκληρωμένη μέθοδος φίλτρανσης που μπορείτε να βάλετε σε μια οικιακή κουζίνα, και ταυτόχρονα η πιο παρεξηγημένη. Άλλοι την παρουσιάζουν σαν μαγική λύση για κάθε νερό. Άλλοι λένε ότι «σκοτώνει» το νερό και το αφήνει άγευστο. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση και εξαρτάται από το νερό που έχετε, από το τι θέλετε να πετύχετε και από το αν το σύστημα στηθεί και συντηρηθεί σωστά.

Σε αυτό τον οδηγό θα δείτε πώς λειτουργεί μια συσκευή αντίστροφης ώσμωσης βήμα προς βήμα, τι κάνει κάθε στάδιο, τι σημαίνει η ένδειξη GPD στη μεμβράνη, γιατί χρειάζεται δεξαμενή και πίεση δικτύου, και ποια είναι τα πραγματικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα πριν πάρετε απόφαση.

Η αρχή λειτουργίας με απλά λόγια

Ξεκινάμε από την απλή ώσμωση, ένα φαινόμενο που συμβαίνει συνεχώς στη φύση. Όταν δύο διαλύματα με διαφορετική συγκέντρωση χωρίζονται από μια ημιπερατή μεμβράνη, το νερό κινείται από την πλευρά με λίγα διαλυμένα άλατα προς την πλευρά με πολλά. Έτσι οι ρίζες των φυτών απορροφούν νερό από το έδαφος.

Η αντίστροφη ώσμωση κάνει το ακριβώς αντίθετο. Ασκούμε πίεση στην πλευρά με το «βρώμικο» νερό, μεγαλύτερη από τη φυσική ωσμωτική πίεση, και αναγκάζουμε τα μόρια του νερού να περάσουν μέσα από τη μεμβράνη προς την καθαρή πλευρά. Οι πόροι της είναι τόσο μικροί που τα περισσότερα διαλυμένα άλατα, μέταλλα και πολλές άλλες ουσίες δεν χωρούν να περάσουν. Μένουν πίσω και ξεπλένονται στην αποχέτευση.

Στο σπίτι, αυτή την πίεση τη δίνει το ίδιο το δίκτυο ύδρευσης. Για αυτό οι περισσότερες οικιακές συσκευές λειτουργούν χωρίς ρεύμα.

Τα 5 στάδια ενός οικιακού συστήματος

Ας πάρουμε ως παράδειγμα το σύστημα αντίστροφης ώσμωσης R/O 550, μια τυπική διάταξη πέντε σταδίων. Η μεμβράνη είναι η καρδιά του συστήματος, αλλά δεν δουλεύει μόνη της. Τα στάδια πριν από αυτή την προστατεύουν, το στάδιο μετά από αυτή φροντίζει τη γεύση.

1. Πολυπροπυλένιο 10″ 1 micron: το πρώτο φράγμα. Συγκρατεί άμμο, σκουριά, λάσπη και ό,τι στερεό κουβαλά το νερό από τις σωληνώσεις. Χωρίς αυτό, η μεμβράνη θα έφραζε πολύ γρήγορα.
2. Κοκκοειδής ενεργός άνθρακας 10″: απορροφά χλώριο, οσμές και οργανικές ενώσεις. Το χλώριο έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί καταστρέφει με τον καιρό τις μεμβράνες λεπτού υμενίου.
3. Συμπαγής άνθρακας 10″ 10 micron: δεύτερο, πιο πυκνό στάδιο άνθρακα για όσο χλώριο και οργανικές ουσίες ξέφυγαν από το προηγούμενο.
4. Μεμβράνη αντίστροφης ώσμωσης: στο R/O 550 πρόκειται για μεμβράνη Filmtec 50 GPD με πόρους 0,0001 micron. Εδώ γίνεται ο διαχωρισμός του καθαρού νερού από τα διαλυμένα άλατα.
5. Inline post carbon 11″: τελευταίο φίλτρο άνθρακα πριν από το βρυσάκι. «Γυαλίζει» τη γεύση, ειδικά για το νερό που έχει μείνει λίγη ώρα στη δεξαμενή.

Άλλα μοντέλα της ίδιας κατηγορίας, όπως όσα θα δείτε στα φίλτρα νερού αντίστροφης ώσμωσης, ακολουθούν παρόμοια λογική με μικρές διαφορές στη διάταξη ή στο στήριγμα.

Η μεμβράνη και τι σημαίνει GPD

Το GPD σημαίνει gallons per day, δηλαδή γαλόνια την ημέρα. Δείχνει πόσο καθαρό νερό μπορεί να παράγει η μεμβράνη μέσα σε 24 ώρες υπό ονομαστικές συνθήκες. Μια μεμβράνη 50 GPD, όπως η Dow Filmtec που χρησιμοποιεί το R/O 550, φτάνει έως περίπου 189 λίτρα την ημέρα. Υπάρχουν και μεμβράνες 75 GPD για μεγαλύτερη παραγωγή.

Δύο πράγματα αξίζει να κρατήσετε:

• Η ονομαστική τιμή είναι ταβάνι, όχι υπόσχεση. Η πραγματική παραγωγή επηρεάζεται από την πίεση του δικτύου, τη θερμοκρασία του νερού και την ποσότητα αλάτων που περιέχει. Κρύο νερό και χαμηλή πίεση σημαίνουν λιγότερα λίτρα.
• Για ένα σπίτι, 50 GPD είναι αρκετά. Μια οικογένεια χρειάζεται νερό για πόσιμο, καφέ και μαγείρεμα, όχι για να γεμίζει μπανιέρες.

Όταν έρθει η ώρα αντικατάστασης, η μεμβράνη αντίστροφης ώσμωσης αλλάζει με τον ίδιο τύπο και την ίδια ή συμβατή παροχή GPD με αυτή που είχε το σύστημα.

Γιατί χρειάζεται δεξαμενή

Η μεμβράνη παράγει νερό αργά, σταγόνα σταγόνα. Αν το βρυσάκι έπαιρνε νερό κατευθείαν από αυτήν, θα περιμένατε αρκετή ώρα για να γεμίσετε μια κανάτα. Για αυτό το καθαρό νερό συγκεντρώνεται σε μια μικρή πιεστική δεξαμενή κάτω από τον νεροχύτη. Μέσα της υπάρχει ελαστική μεμβράνη και αέρας υπό πίεση, που σπρώχνει το νερό προς το βρυσάκι όταν το ανοίγετε.

Όταν η δεξαμενή γεμίσει, μια αυτόματη βαλβίδα σταματά την παραγωγή, ώστε να μη χάνεται νερό άσκοπα. Όταν αρχίσετε να καταναλώνετε, η παραγωγή ξαναρχίζει. Μια δεξαμενή αντίστροφης ώσμωσης βρίσκεται σε διάφορες χωρητικότητες, όπως 3,2, 3,6 ή 4,0 γαλόνια, ανάλογα με τον χώρο που έχετε και την κατανάλωση του σπιτιού.

Πίεση δικτύου: το όριο των 4 bar

Εδώ κρύβεται ο πιο συχνός λόγος που ένα σύστημα αντίστροφης ώσμωσης «δεν αποδίδει». Το R/O 550 χρειάζεται πίεση δικτύου τουλάχιστον 4 bar. Κάτω από αυτό το όριο η μεμβράνη παράγει λιγότερο νερό, η δεξαμενή γεμίζει αργά και η ποιότητα του νερού μπορεί να πέσει.

Πώς ξέρετε την πίεσή σας; Ο πιο σίγουρος τρόπος είναι ένα απλό μανόμετρο σε μια βρύση. Ενδεικτικά σημάδια χαμηλής πίεσης είναι το αδύναμο ντους στον τελευταίο όροφο ή η βρύση που «πέφτει» όταν τρέχει νερό αλλού στο σπίτι. Αν η πίεση είναι οριακή, συζητήστε το με τεχνικό πριν την αγορά. Το αντίθετο, πολύ υψηλή πίεση, αντιμετωπίζεται εύκολα με έναν ρυθμιστή πίεσης στην είσοδο.

Απόρριψη νερού: το κομμάτι που συχνά δεν λέγεται

Η μεμβράνη δεν «τρώει» τα άλατα. Τα συγκεντρώνει και τα ξεπλένει. Για να γίνει αυτό, ένα μέρος του νερού που μπαίνει στη συσκευή φεύγει συνεχώς προς την αποχέτευση μαζί με τις ουσίες που κατακρατήθηκαν. Για αυτό η εγκατάσταση περιλαμβάνει και σύνδεση στον σιφώνα του νεροχύτη μέσω μιας σέλας αποχέτευσης.

Η αναλογία καθαρού νερού και απορριπτόμενου εξαρτάται από την πίεση, τη θερμοκρασία, τη σκληρότητα του νερού και το ίδιο το σύστημα, οπότε κάθε γενικός αριθμός που θα ακούσετε είναι μόνο ενδεικτικός. Αυτό που μπορείτε να κάνετε πρακτικά:

• Κρατήστε την πίεση εισόδου σε σωστά επίπεδα. Καλύτερη πίεση σημαίνει καλύτερη αναλογία.
• Μην αφήνετε τη δεξαμενή να αδειάζει τελείως για ώρες χωρίς λόγο.
• Αλλάζετε τα προφίλτρα έγκαιρα, ώστε η μεμβράνη να δουλεύει με καθαρό νερό.
• Αν σας ενοχλεί η ιδέα, το απορριπτόμενο νερό μπορεί σε ορισμένες εγκαταστάσεις να συλλεχθεί για πότισμα ή καθαριότητα.

Μέταλλα και γεύση: είναι το νερό «άδειο»;

Η μεμβράνη δεν ξεχωρίζει τα ανεπιθύμητα από τα επιθυμητά διαλυμένα συστατικά. Μαζί με τα άλατα που σας ενοχλούν, κατακρατά και μεγάλο μέρος από το ασβέστιο και το μαγνήσιο. Το αποτέλεσμα είναι ένα νερό πολύ «ελαφρύ» στη γεύση. Σε περιοχές με σκληρό νερό αυτό είναι ακριβώς ο λόγος που ο κόσμος βάζει αντίστροφη ώσμωση: τέλος η πέτρα στον βραστήρα, τέλος η βαριά γεύση. Σε κάποιους όμως αυτή η γεύση φαίνεται επίπεδη.

Η λύση είναι απλή. Μετά τη μεμβράνη μπορεί να προστεθεί ένα επιπλέον φίλτρο που επαναφέρει μέταλλα στο νερό. Το φίλτρο εμπλουτισμού αλκαλικότητας ALK10EZ είναι μια τέτοια επιλογή, ενώ υπάρχουν και φίλτρα εμπλουτισμού ή βιοκεραμικά στη σειρά των inline ανταλλακτικών φίλτρων. Κουμπώνουν με ταχυσύνδεσμο, οπότε η προσθήκη τους σε υπάρχον σύστημα είναι σχετικά εύκολη.

Πλεονεκτήματα της αντίστροφης ώσμωσης

• Το πιο λεπτό φίλτρο που υπάρχει για οικιακή χρήση. Με πόρους της τάξης του 0,0001 micron, κατακρατά πολύ περισσότερα από ό,τι ένα φίλτρο άνθρακα.
• Μειώνει δραστικά τα διαλυμένα άλατα. Ιδανική σε περιοχές με σκληρό νερό, όπου τα απλά φίλτρα δεν βοηθούν στη σκληρότητα.
• Καθαρή, ουδέτερη γεύση. Ο καφές, το τσάι και το φαγητό δεν παίρνουν γεύση από το νερό.
• Λιγότερη πέτρα σε βραστήρες και καφετιέρες. Οι συσκευές που χρησιμοποιούν νερό από το βρυσάκι μένουν πιο καθαρές.
• Λειτουργεί χωρίς ρεύμα στις περισσότερες οικιακές εκδοχές.
• Λιγότερα εμφιαλωμένα. Λιγότερο πλαστικό, λιγότερα κουβαλήματα από το σούπερ μάρκετ.

Μειονεκτήματα και περιορισμοί

• Απορριπτόμενο νερό. Ένα μέρος του νερού πηγαίνει στην αποχέτευση. Είναι τίμημα της τεχνολογίας.
• Χρειάζεται χώρο. Φίλτρα, μεμβράνη και δεξαμενή θέλουν αρκετό χώρο στο ντουλάπι του νεροχύτη.
• Απαιτεί πίεση τουλάχιστον 4 bar. Σε σπίτια με χαμηλή πίεση η απόδοση πέφτει.
• Πιο σύνθετη εγκατάσταση. Σύνδεση σε παροχή, αποχέτευση και βρυσάκι. Συνήθως δουλειά για τεχνικό.
• Νερό με λίγα μέταλλα. Αν δεν σας αρέσει η γεύση, χρειάζεστε επιπλέον φίλτρο εμπλουτισμού.
• Περισσότερη συντήρηση. Πέντε στάδια σημαίνουν περισσότερα ανταλλακτικά από ένα απλό φίλτρο.
• Υψηλότερο αρχικό κόστος. Η τιμή ενός οικιακού συστήματος πέντε σταδίων ξεκινά ενδεικτικά από 330 €, αρκετά πάνω από ένα απλό φίλτρο άνθρακα.

Αν δεν είστε σίγουροι ότι χρειάζεστε αντίστροφη ώσμωση, δείτε και τη σύγκριση κάτω και άνω πάγκου, όπου εξηγούμε πότε ένα απλούστερο σύστημα αρκεί. Και για τη γενική εικόνα του δικτύου, αξίζει να διαβάσετε πόσο ασφαλές είναι το νερό της βρύσης.

Συντήρηση: τι αλλάζει και πότε

Ένα σύστημα αντίστροφης ώσμωσης δουλεύει σωστά μόνο όσο συντηρείται. Η σειρά προτεραιότητας είναι απλή:

Προφίλτρα

Το πολυπροπυλένιο και οι δύο άνθρακες είναι τα αναλώσιμα που αλλάζουν πιο συχνά. Προστατεύουν τη μεμβράνη, οπότε η καθυστέρηση εδώ κοστίζει διπλά. Η συχνότητα εξαρτάται από την ποιότητα του νερού και την κατανάλωση, και ο κατασκευαστής δίνει ενδεικτικά διαστήματα.

Μεμβράνη

Κρατά περισσότερο από τα προφίλτρα, εφόσον αυτά αλλάζουν έγκαιρα. Σημάδια ότι κουράστηκε: η δεξαμενή γεμίζει πολύ αργά, η γεύση αλλάζει, ο βραστήρας αρχίζει πάλι να πιάνει πέτρα.

Τελικό φίλτρο άνθρακα

Αλλάζει συνήθως μαζί με τα προφίλτρα. Αν το νερό αποκτήσει γεύση «μπαγιάτικη», είναι το πρώτο ύποπτο.

Απολύμανση

Κάθε φορά που αλλάζουν τα φίλτρα είναι καλή ευκαιρία για απολύμανση κελυφών, δεξαμενής και σωληνώσεων. Ειδικά αν η συσκευή έμεινε αχρησιμοποίητη, για παράδειγμα σε εξοχικό, η απολύμανση πριν την επαναλειτουργία είναι απαραίτητη.

Το νερό βγαίνει συνήθως από ξεχωριστό βρυσάκι φίλτρου νερού ή από τρίοδη βρύση. Αν το βρυσάκι αρχίσει να στάζει ή σκληρύνει, ο κεραμικός μηχανισμός του αντικαθίσταται εύκολα.

Οικιακή ή επαγγελματική αντίστροφη ώσμωση

Η αρχή λειτουργίας είναι ίδια, η κλίμακα εντελώς διαφορετική.

Αν διαχειρίζεστε επιχείρηση με μεγάλη κατανάλωση, δείτε τις λύσεις επαγγελματικής αντίστροφης ώσμωσης. Εκεί η μελέτη της εγκατάστασης είναι εξίσου σημαντική με τη συσκευή.

Για ποιον αξίζει τελικά

• Για σπίτια με σκληρό νερό, όπου η πέτρα είναι καθημερινό πρόβλημα στον βραστήρα και η γεύση βαριά.
• Για όσους θέλουν να σταματήσουν το εμφιαλωμένο εντελώς.
• Για νερό γεώτρησης ή δεξαμενής, πάντα μετά από ανάλυση.
• Λιγότερο για σπίτια με ήδη μαλακό, καλής γεύσης νερό. Εκεί ένα φίλτρο άνθρακα συχνά αρκεί.

Πώς βοηθά η AQUAMORE

Η AQUAMORE ασχολείται με τα φίλτρα νερού από το 1998 και διαθέτει οικιακά και επαγγελματικά συστήματα αντίστροφης ώσμωσης, μεμβράνες Filmtec και Ecosoft και όλα τα ανταλλακτικά τους, με αποστολή σε όλη την Ελλάδα. Στον νομό Χανίων οι τεχνικοί μας τοποθετούν το σύστημα, ελέγχουν την πίεση του δικτύου και αναλαμβάνουν την περιοδική συντήρηση φίλτρου νερού και την απολύμανση συσκευής φίλτρου. Κλείστε online ραντεβού ή καλέστε στο 28210 45175.

Συχνές Ερωτήσεις